Molen “De Vier Winden” Monster

Over molen De Vier Winden is vanaf de Middeleeuwen vrij veel bekend aangezien het recht om een korenmolen (met het daaraan verbonden windrecht) te exploiteren ‘een der heerlijke rechten’ was en voor de leenheer een flinke bron van inkomsten. Het gehele ambacht was namelijk verplicht in die molen graan te laten malen. De huidige molen is in 1882 gebouwd nadat de vorige molen door brand was verwoest. De ronde stenen stellingmolen verkeert in prima staat en kan bij voldoende wind op zaterdagen in werking worden gezien. De vroegere opslagplaats van tarwe in de molen is thans ingericht als expositieruimte over de geschiedenis van de molen met oude foto’s en oude gebruikte molen attributen.

Plaats

De molen staat in Monster op de hoek van de Haagweg en de Molenweg. De korenmolen dateert uit 1882. Maar al lang voor dat deze molen er stond, was er op die plaats een molen.

Eigenaren

Op 17 september 1311 gaf de eigenaar van de molen, Diederic van de Wale, de  molen met het daaraan verbonden windrecht te Voswijk  aan zijn neef Jan I van Polanen in leen. De exploitatie van de korenmolen  was voor Jan I een grote inkomstenbron. Iedereen in het toen grote ambacht Monster was namelijk verplicht zijn graan op deze molen te laten malen.

Toen de bezittingen van de Polanens in 1404 op de graven van Nassau waren overgegaan , waren zij het die de molen in achterleen  uitgaven tegen bedragen die varieerden van 50 tot 100 pond per jaar. Omstreeks 1600 had de graaf van Aremberg de molen in leen van Prins Maurits, daarna Mr. Johan van Hoof, advocaat bij de Grote Raad van Mechelen, met zijn zuster Jonkvrouwe Johanna van Hoof, die op 23 mei 1620 de molen overdroeg aan Gerrit Janszoon.

Prins Maurits ging akkoord met deze overdracht, waarna Gerrit Janszoon zich Gerrit Janszoon van Voswijk ging noemen. In 1676 bleek Cornelis Corneliszoon  van Veen de molenaar te zijn. Zijn weduwe gebruikte de molen nog in 1695, maar omstreeks 1700 kwam Hendrik Holierhoek Pleunzoon op de molen, in 1747 opgevolgd door Teunis van der Knijff. Daarna was Cornelis Kouwenhoven molenaar, vervolgens Jeremias Kouwenhoven, die de molen op 7 mei overdroeg aan Huybert Burgersdijk, een molenaarszoon uit ’s-Gravenzande.

Belastingen

Uit de oude verpondingsboeken blijkt dat de molen als belastingobject ook belangrijk was. In 1610 werd de molen aangeslagen voor 63 gulden en 5 stuivers, naar huidige maatstaven een flink bedrag; in 1622 was dit 83 gulden en 4 stuivers, enkele jaren later werd dit bedrag echter verlaagd tot 66 gulden, in 1635 werd dit zelfs 41 gulden en 10 stuivers.

De “Gouden Eeuw” was voor de Monsterse molenaar dus niet zo’n gouden periode. In 1695 werd de molen weer aangeslagen voor 91 gulden en 10 stuivers, met de Monsterse economie ging het toen weer wat beter, met name door de opkomst van de tuinbouw en doordat de  ‘ontvolking’  tot  staan was gebracht.

Terugval

In de 20ste eeuw leed de molen een kwijnend bestaan. De eigenaar, de heer H.J ’t Hoen diende in 1930 en 1931 een eis tot schadevergoeding in bij de gemeente, omdat bij de molen een woonwijk was gebouwd en hij naar zijn mening werd belemmerd in zijn windrecht. Het protest leidde tot niets, waarna ’t Hoen de molen verkocht aan de gebroeders Langeveld te Loosduinen. Zij stelden de molen buiten gebruik en verkochten de molen met bijbehorende gebouwen aan de gemeente Monster.

Functie nu

Sinds 1983 wordt er weer tarwe vermalen tot volkorenmeel. Dit gebeurt nu door leden van het Gilde van Vrijwilligers.

Interieur  van de molen
Ruimte Functie
Begane grond Vroeger opslag gaan. Nu expositieruimte van foto’s  en  een collectie molenattributen  welke gebruikt werden in vroegere tijden.
1e zolder Staat buil met zeef. Buiten bedrijf
2e zolder Maal- stellingzolder  Hier wordt het meel opgevangen. Praathuis voor de molenaars. Buiten is de stelling voor bediening van de molen.
3e zolder Steenzolder. Aanwezig drie steenkoppels, waarvan 2 in gebruik.
4e zolder Luizolder. Opslag voor graan. Graanstort via juten zakkenkoker. Luiwerk hijst het graan omhoog.
5e zolder Kapzolder. Hier de draaibare kap. Niet te bezichtigen

Tijdens de openstelling kunnen in de molen de volgende producten gekocht worden

  • Volkorenmeel
  • Pannenkoekenmeel
  • Molenboek
  • Pentekeningen
  • Ansichtkaarten
  • Tegeltjes

Promotiedagen

Mei                Nationale Molendag

Juni               Westlandse Molendag

September    Monumentendag

Openingstijden

Zaterdag 14.00 uur tot 17.00 uur en bij een draaiende molen

Voor meer informatie over de molen www.devierwindenmonster.nl

Donateur

U kunt tegen een bedrag van €12,50 vriend(in) van de molen worden

Bekijk Molen “De Vier Winden” Monster

Plattegrond

Details

Bouwjaar
1882
Type monument
Rijksmonument
Type object
Torenmolen
Adres
Haagweg 2, 2681 PE Monster